Soyuzmultfilm Moskva · 1950
TRUYỆN NGƯ ÔNG VÀ CÁ VÀNG Theo đồng thoại Aleksandr S. Pushkin
Đạo diễn : Mikhail Tsekhanovsky Biên kịch : Mikhail Volpin Âm nhạc : Yury Levitin
Thiết kế : P. Repkin, D. Berezovsky
Giám chế : Mikhail Druyan Âm thanh : Nikolay Prilutsky
- Duy Kiền dịch -
Boris Chirkov ... Ông lão
Anastasya Zuyeva ... Bà lão Marya Babanova ... Cá vàng
Xa xa bên bờ bể có gốc sồi xanh ; У лукоморья дуб зелёный ;
Quấn quanh thân với một sợi xích bằng vàng : Златая цепь на дубе том :
Có con mèo thông thái đương giết thì giờ И днём и ночью кот учёный
Bằng cách tản bộ chậm rãi vòng quanh cây ; Всё ходит по цепи кругом ;
Đáo sang bên phải - nó ngâm một đoản khúc, Идёт направо - песнь заводит,
Quành sang bên trái - nó kể một câu truyện. Налево - сказку говорит.
Nơi kì diệu sao : Có tinh linh trên lối mòn, Там чудеса : Там леший бродит,
Mĩ nhân ngư ngồi vắt vẻo trên nhành cây ; Русалка на ветвях сидит ;
Nơi những con thú lạ chưa thấy bao giờ ; Там на неведомых дорожках
Một túp lều chân gà heo hút rừng sâu ; Следы невиданных зверей ;
Chẳng có cửa chính, không đâu là cửa sổ ; Избушка там на курьих ножках
Nơi một phù thủy gian ác đương náu mình ; Стоит без окон, без дверей ;
Nơi rừng sâu thung lũng biết bao điều lạ, Там лес и дол видений полны ;
Nơi bình minh mang những sóng triều lấp lánh Там о заре прихлынут волны
Trườn lên những bãi biển đầy cát mịn màng, На брег песчаный и пустой,
Rồi từ làn nước sâu trong trẻo sáng ngời И тридцать витязей прекрасных
Chỗi lên ba mươi tráng sĩ tuyệt đẹp theo Чредой из вод выходят ясных,
Thủ lĩnh già, cư dân cổ đại dưới sâu ; И с ними дядька их морской ;
Nơi một sa hoàng khủng khiếp bị bắt trói ; Там королевич мимоходом Пленяет грозного царя ;
Nơi những đám mây ùn ùn dưới vòm trời Там в облаках перед народом
Ngang qua biển cả, lơ lửng giữa đồng bằng, Через леса, через моря
Một tráng sĩ nắm chòm râu vị pháp sư ; Колдун несёт богатыря ;
Nơi một công chúa than khóc trên tháp cao, В темнице там царевна тужит,
Và con sói xám tận tình cung phụng nàng ; А бурый волк ей верно служит ;
Nơi dưới tòa tháp có phù thủy đầm lầy Там ступа с Бабою Ягой
Đi lang thang bằng một cái cối biết bay, Идёт, бредёт сама собой,
Nơi Kosh-chey trơ xương đắm mình trong vàng ; Там царь Кащей над златом чахнет ;
Nơi thuộc về tinh thần Nga... Там русский дух...
Nơi đong đầy hơi thở cổ xưa ! Там Русью пахнет !
Đã có lần tôi ở đấy, И там я был,
Khoan khoái ngồi thưởng mật ong ; И мёд я пил ;
Bên bờ bể dưới gốc sồi ; У моря видел дуб зелёный ;
Say nghe con mèo kể truyện, Под ним сидел,
Nhưng chỉ một truyện tôi nhớ, и кот учёный
Giờ đây thuật lại mà nghe. Свои мне сказки говорил.
Nơi ấy có ông lão sống với vợ mình,
bên bờ biển nơi làn nước sâu xanh thẳm.
Họ cùng nhau trong túp lều lụp xụp,
đặng suốt ba mươi năm từ hạ sang đông.
Ông lão thường chài cá làm kế sinh nhai,
còn mụ vợ ngày ngày se sợi dệt lưới.
Có lần ông lão lại ra biển quăng lưới,
nhưng hễ kéo lên chỉ những bùn từ đáy.
Ông lão lại quăng lưới ra xa hơn nữa,
và lần này không vớ được gì ngoài rong rêu.
Tới lần thứ ba ông quăng lưới xa hơn,
trơ một con cá nhỏ mắc cạn mà thôi.
Nhưng không phải cá thường, mà cá vàng.
Bấy giờ bỗng cá ngỏ lời kêu xin ông,
tiếng nó trong trẻo như thể một con người :
Xin cho tôi về biển khơi, thưa ông lão !
Tôi sẽ đền ơn ông món chuộc quý giá,
xin đáp ứng bất cứ khi nào ông đòi.
Ông lão có thoáng ngạc nhiên và sợ hãi,
ông đã chài cá suốt ba mươi mùa hè,
nhưng chưa khi nào được nghe cá biết nói.
Thế là bằng thận trọng mà trấn an cá,
rồi dịu dàng ông nói với nó như sau :
Cầu phước cho ngươi, cá vàng nhỏ thân mến !
Tạ lòng ngươi, nhưng ta chẳng cần trả ơn.
Hãy về nhà đi, trở lại với biển xanh,
và dạo chơi nơi ngươi chẳng trở ngại gì !
Vội về tới nhà, ông lão bèn kể lể
cho mụ vợ nghe truyện lạ lùng vừa qua.
Sáng ngày tôi vừa bắt được một con cá,
cá vàng đấy, chẳng phải tầm thường đâu.
Nó biết nói như Cơ Đốc hữu, xin tôi
thả cho về lại với biển sâu xanh thẳm.
Còn hứa trả ơn bằng món chuộc hậu hĩnh,
và đáp ứng bất cứ khi nào tôi đòi.
Nhưng làm sao tôi có thể đòi khoản chuộc
Nên đã thả ra mà không đòi hỏi gì.
Mụ vợ bèn nổi cơn giận mắng nhiếc chồng :
Ôi cái đồ khờ, lão muôn phần dại dột !
Không thể đòi khoản chuộc một con cá ư ?
Ít ra ông có thể đòi máng giặt mà,
chứ cái nhà mình nứt toác rồi, thấy chưa ?
Ông lão nghe vậy bèn quay lại bờ biển,
nơi những con sóng đương nô giỡn hiền hòa.
Ông cất tiếng gọi con cá vàng thật to,
thế là cá bơi lên và hỏi ông rằng :
Có truyện gì ư, ông lão muốn gì thế ?
Ông lão bèn cúi chào cá và đáp rằng :
Xin lượng thứ cho, thưa bệ hạ cá vàng !
Mụ nhà vừa quở mắng tôi ghê gớm quá,
không cho tôi được yên dầu chỉ chốc lát.
Mụ bảo rằng, mụ đòi cái máng giặt mới,
Vì máng giặt nhà tôi đã hỏng từ lâu.
Nghe thế, con cá vàng lầm bầm mà rằng :
Chớ lo, xin Chúa phù hộ, ông về đi,
rồi ổn thôi, nhà ông sẽ có máng mới.
Vội về tới nhà, ông lão đã trông thấy
mụ vợ ông đang giặt giũ bằng máng mới.
Nhưng rồi thậm tệ mụ đay nghiến ông hơn :
Ôi cái đồ khờ, lão muôn phần dại dột !
Gặp cá chỉ đòi một cái máng giặt thôi ?
Rồi ông thu được gì từ cái máng này ?
Hãy quay ra gặp con cá, đồ ngốc ạ,
cúi thật thấp mà đòi ngôi nhà tử tế.
Ông lão đành trở ra bờ biển lần nữa,
biển xanh đã nổi những gợn sóng lăn tăn.
Ông lại cất tiếng gọi cá vàng thật to,
thế là cá bơi lên và cất tiếng hỏi :
Có truyện gì ư, ông lão muốn gì nữa ?
Cúi thật thấp, ông lão phân trần mà rằng :
Xin lượng thứ cho, thưa bệ hạ cá vàng !
Quả rằng mụ vợ còn đay nghiến tôi hơn,
mụ chẳng để tôi yên dầu trong chốc lát,
Con mụ bẳn tính bảo rằng muốn nhà mới.
Nghe thế, cá vàng lại lầm bầm mà rằng :
Chớ lo, xin Chúa phù hộ, ông về đi.
Được thôi, rồi ông sẽ có căn nhà mới !
Thế là ông lão rảo bước ngay về nhà,
và không tin trước mắt mình là túp lều
đã hóa căn nhà khang trang có đầu hồi,
với một ống khói bằng gạch sơn trắng phau,
hàng rào với những cửa gỗ sồi bao quanh,
và ngồi đấy mụ vợ bên khung cửa sổ,
Vừa nom thấy ông, mụ đã nhiếc gay gắt :
Ôi cái đồ khờ, lão muôn phần dại dột !
Gặp cá không đòi gì hơn cái nhà thôi ?
Hãy ra cúi thật thấp chào cá và bảo,
rằng tôi đã chán làm mụ nhà quê rồi,
và tôi muốn nên một mệnh phụ phu nhân.
Thế rồi ông lão đành đi ra bờ biển,
biển khơi đã cuộn những bọt sóng dập dồn,
ông lão lại cất tiếng gọi cá thật to.
Cá vàng lại bơi lên và hỏi ông rằng :
Có truyện gì, ông lão lại muốn gì đây ?
Ông cúi rất thấp rồi ngẩng mặt đáp rằng :
Xin lượng thứ cho, thưa bệ hạ cá vàng !
Con mụ già đã nổi đóa lên với tôi,
mụ chẳng cho tôi ngơi nghỉ chút nào cả.
Mụ bảo rằng, chán cảnh chân lấm tay bùn,
và muốn trở nên một mệnh phụ phu nhân.
Nghe thế, cá vàng lại lầm bầm mà rằng :
Chớ lo, xin Chúa phù hộ, ông về đi.
Từ chỗ cá vàng, ông lão vội về,
và chứng kiến gì ?
Một dinh thự bề thế !
trên bậc thang cẩm thạch trắng - mụ vợ ông.
Mụ bận một áo khoác lông chồn diêm dúa,
bên trong có váy hoa chỉ thêu vàng óng,
trên cổ mụ là chuỗi ngọc trai nặng nề,
thêm đeo nhẫn vàng đầy trên những ngón tay,
dưới chân, đôi giày đỏ bằng da mềm nhất.
Trước mụ, bọn tôi tớ vâng phục cúi đầu,
trong khi mụ đương nạt nộ dạy bảo chúng.
Ông lão tới gần và cất tiếng với mụ :
Thành thật chúc mừng, thưa lệnh bà quyền quý !
Giờ tôi mong bà đã thỏa nguyện rồi nhỉ !
Mụ giận dữ nhìn ông, chẳng nói chẳng rằng,
rồi sai bắt ông đi trông nom chuồng ngựa.
Tuần này lại tuần khác cứ chậm rãi trôi,
một sáng, mụ già gọi ông lão lại hầu.
Mụ già đùng đùng nổi đóa hơn, và rằng :
Hãy ra biển cúi thật thấp mà bảo cá,
ta đã chán ngấy làm một phu nhân rồi,
và ta muốn được trở nên một nữ hoàng.
Ông chồng cố vật nài mụ trong kinh hãi :
Này mụ già, chắc mụ đã phát điên rồi !
Mụ không thể nói năng cho ra mệnh phụ,
sẽ sớm bị nhạo cười khắp xứ sở thôi.
Mụ già tức tối nổi đóa với ông lão,
vả mặt ông rồi hét lên trong căm giận :
Dám cãi ư, đồ nông phu xuẩn ngốc ?
Cãi lời ta ư, mệnh phụ phu nhân đấy ?
Ra lần nữa, bằng không, ta cho mà hay,
ông sẽ bị lôi xềnh xệch ra bờ biển đấy.
Ông lão đành thui thủi đi ra bờ biển,
biển lúc này đã dâng đục ngầu giận dữ.
Ông lão lại cất tiếng gọi cá thật to,
rồi cá vàng lại bơi lên và hỏi rằng :
Có truyện chi đấy, ông lão lại muốn gì ?
Cúi đầu thật thấp, ông lão phân trần rằng :
Xin lượng thứ cho, thưa bệ hạ cá vàng !
Mụ nhà tôi thật đã phát điên mất rồi !
Nay mụ cũng chán làm mệnh phụ phu nhân,
còn đòi được trở nên nữ hoàng cơ chứ !
Nghe thế, cá vàng lại lầm bầm mà rằng :
Chớ lo, xin Chúa phù hộ, ông về đi !
Như ý nguyện, rồi bà sẽ nên nữ hoàng.
Từ bờ biển, ông lão nhanh chân bước về,
Và ông thấy những gì đây ? Một cung điện !
Bước vào đại điện, ông thấy mụ nhà mình,
đương ngồi bên bàn, uy nghi làm bà hoàng.
Vây quanh là những quý nhân và chức dịch
cứ đon đả rót rượu vào chén cho mụ,
còn mụ đương nhấm nháp bánh gừng sang quý.
Sau lưng mụ, những vệ binh uy nghiêm đứng
với cây kích trên vai to rộng của họ.
Ông lão thất kinh khi trông cảnh tượng ấy,
rồi phủ phục xuống chân mụ, khiêm cung rằng :
Xin chúc mừng thay, ôi nữ hoàng vĩ đại !
Giờ tôi mong ngài đã thỏa nguyện rồi nhỉ !
Nhưng mụ còn chẳng thèm nháy mắt cho chồng,
mà hạ lệnh tống cổ lão đi khuất mắt.
Các quý nhân và chức dịch vội y lệnh
túm áo ông mà lôi ra khỏi hoàng cung.
Bọn lính canh cửa thì múa kích loạn xạ,
còn dọa chặt ông lão tan ra hàng mảnh.
Ai ai cũng trỏ ông nhạo báng mà rằng :
May phước ngươi đấy, kẻ già nua yếu đuối,
ngữ tiện dân, đây là bài học đích đáng,
đặng từ giờ hãy tránh xa nơi này ra !
Tuần này lại tuần khác cứ chậm rãi trôi,
một sáng, bà hoàng đòi ông lão lại hầu.
Bà hoàng hằm hằm nổi đóa với ông lão,
trong khi thị vệ áp tải ông tới kiến diện.
Bà ta nói những lời này với chồng mình :
Đi, cúi xin con cá vàng, và bảo rằng,
ta đây không thèm làm nữ hoàng gì nữa,
nơi biển khơi kia, ta muốn làm chúa tể,
quyền ngự trị khắp cõi xanh thẳm bao la.
Cá vàng kia, ta dung nạp làm tôi tớ,
phải chịu phục dịch và nghe ta sai bảo.
Ông lão khốn nạn không dám cãi vợ nữa,
còn chẳng thể hé răng đáp cho lời nào.
Ông lão lại buồn bã lần ra bờ biển,
gió từ đâu ập tới dữ dội thét gào.
Sóng dâng cao tuôn đầy những bọt sục sôi,
Biển rùng rùng, biển chấn động như vỡ tung.
Ông lão lại cất tiếng gọi cá thật to,
rồi cá vàng lại bơi lên và hỏi rằng :
Lại có truyện chi, ông lão còn muốn gì ?
Cúi đầu thật thấp, ông lão tỏ bày rằng :
Xin lượng thứ cho, thưa bệ hạ cá vàng !
Biết làm gì mụ già đáng rủa nhà tôi ?
Mụ ta lại chán làm nữ hoàng nữa rồi,
nơi biển khơi, nay mụ đòi làm chúa tể,
quyền ngự trị khắp cõi xanh thẳm bao la.
Mụ còn muốn cá vàng làm kẻ tôi tớ,
đặng còn phục dịch và nghe mụ phán truyền.
Chẳng lời nào, chỉ nghe, cá vàng không đáp,
Rồi quẫy đuôi, cá bơi đi trong thinh lặng,
lặn mất hút vào đại dương sâu thăm thẳm.
Ông lão đứng chờ lời đáp trong vô vọng,
rồi bần thần đành quay gót về cung điện.
Nhưng ông thấy, vẫn túp lều xưa rách nát,
ngồi bên hông cửa lặng lẽ mụ nhà mình,
với cái máng giặt nứt toác như hôm nào.
HẾT © Vergilarchivum 2018